gardeshban.ir

آب انبار «جِنُک» یکی از آثار ثبتی محله تاریخی مسجد جامع در بافت جهانی شهر یزد است که هرچند روزگاری آب شرب مردمان این دیار را تامین می‌کرده اما امروز بنای متروک آن در کنار نام ترسناکش، آن را به مکانی واقعا مخوف تبدیل کرده است.
کد خبر: ۲۱۵۲۱
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۳ دی ۱۳۹۸-1398 October 23
دیده بان گردشگری (gardeshban.ir) :

در روزگاران قدیم غالبا هرگاه مردم از مکانی به دلایل مختلف وحشت داشتند و به نوعی دسترسی ساده‌ای به آن نداشتند، از چنین مکانی به عنوان محلی دارای جن یاد می‌کردند حتی بعضا حمام‌های قدیم که به خاطر ویژگی ساختاری تو در تو بود را نیز دارای جن مطرح می‌کردند.

شاید یکی از علت‌های نام‌گذاری آب انباری قدیمی که پشت مسجد جامع کبیر یزد و دقیقا روبروی ورودی شمال غربی این مسجد واقع شده نیز نشات گرفته از همین موضوع باشد چرا که آب انبارها در ایام قدیم که امکانات امروزی مانند برق و روشنایی وجود نداشت عمدتا تاریک و با توجه به پله‌های فراوانی که تا پایین آنها ایجاد می‌شد، تاحدودی دلهره‌آور بوده است.

کلمه‌ «جِنُک» در گویش یزدی ترکیبی از واژه «جن» معادل موجودات نامرئی و فراطبیعی و «ک» تصغیر است و اهالی قدیم یزد نیز بنا به باورهای آن زمان معتقد بودند که در این آب انبار قدیمی جن وجود داشته است و به همین دلیل این مکان را چنین نامگذاری کرده‌اند و اکنون نیز اهالی آن را با همین عنوان می‌شناسند.

حسین مسرت، پژوهشگر یزدی نیز ضمن تائید وجه تسمیه این بنای تاریخی، می‌گوید: آب انبار «جِنُک» قدیمی‌ترین آب انبار تاریخ‎دار یزد است که بنا بر مندرجات سنگ نوشته‌ آن در سال ۸۷۸ قمری و در دوران تیموری به وسیله خیرمندی به نام «لطف الله» وقف بر مردم کهن‎ترین محله یزد یعنی محله مسجد جامع  که در آن روزگار محله مرکزی یزد بوده، شده است.

وی اضافه می‌کند: آب انبار «جِنُک» جزو ۱۰۰ آب انباری است که آب قنات وقف‎آباد یعنی کهن‎ترین قنات یزد در آن جاری بوده است.

به گفته این پژوهشگر یزدی، آب‌انبار مذکور که تنها آب‌انبار تک بادگیر شهر یزد نیز محسوب می‌شود، ۲۵ پله با راه‌پله‌ای به عرض ۱.۴۰ متر و بدون پاگرد دارد. مخزن این آب انبار تاریخی نیز به صورت مدور است و تنها بادگیرش نیز فقط دارای دو جهت شبکه یا روزنه است.

وی می‌گوید: این بنا یک ورودی و یک شیر دارد و مصالح به کار رفته در آن نیز آجر، ملات ساروچ و خشت و گل است و چنان که از شواهد بر می‎آید خزینه‌ آن احتمالا دارای سقف نیم‎کره بوده که در مرحله بعد از بین رفته یا تخریب شده و در سالیان اخیر روی آن منزل مسکونی ساخته و بادگیر کوچکی در جبهه شمال غربی خانه ایجاد کرده‌اند.

مسرت در پایان نیز متن کتیبه‌ تاریخی موجود در این آب انبار را چنین می‌خواند: 

«جلال دولت و برهان عصر، لطف‎الله دستیاری توفیق این عمارت کرد
بنای مصنعه‎ای شد که آب چشمه خضر                         صفا و نور ز الطافش استعارت کرد
ز سال ساختنش جست و جوی می‌کردم                       «زلال خیر» به تاریخ آن اشارت کرد»

آب‌انبار «جِنُک» یزد جن دارد؟

آب‌انبار «جِنُک» یزد جن دارد؟

آب‌انبار «جِنُک» یزد جن دارد؟

آب‌انبار «جِنُک» یزد جن دارد؟


ایسنا



پنجره
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
گردشگری به روایت تصویر
نگاه دوم
یادداشت
مناطق آزاد
ويديو
داغ
پربازدیدها
آخرین اخبار