گردشبان (gardeshban.ir) :
در برخی از کشورهای جهان هنگامیکه یک شخصی به آثار فرهنگی آسیبی وارد میکند، آن فرد را به زندان محکوم کرده و مجازات سختی میکنند. آیا چنین مجازات و قوانین جدی در جنگها بهویژه در سوریه و فلسطین نباید اجرایی شوند؟ و بهطور گستردهتر، سرنوشت میراث فرهنگی جهان در عصری ناشی از ضرورت رشد مداوم اقتصاد جهانی چیست؟ آیا قساوتهای زمان جنگ مهمترین تهدیدی برای میراث فرهنگی است؟
در اکثر مواقع در جنگها دشمنان به عمد دست روی میراث گذاشته و آنها را تخزیب میکنند که این امر بههیچ عنوان قابل جبران نیست.
در سالهای اخیر، پیوند افراطگرایی و غارت میراث فرهنگی بارزتر شده است. در ماه آوریل سال گذشته میلادی، ائتلاف عتیقه در واشنگتن دی سی گزارشی را با عنوان «فرهنگ در حال تهدید است» منتشر کرد که حاوی مجموعهای از توصیههای دولت آمریکا در مورد رابطه میان غارت و افراطگرایی خشونت آمیز در حوزه میراث فرهنگی بود.
در این میان غارتهایی در جنگها صورت گرفته که مسبب اصلی آنها نه تنها شناخته نشدند، بلکه هیچ تلاشی هم برای شناسایی و مجازات آنها انجام نگرفت. به همین دلیل با این کار بهنوعی اجازه غارتگری آثار فرهنگی در جنگها به همگان داده میشود که به هیچ عنوان اصولی و منطقی نیست.
در این میان قاچاق این آثار ارزشمند، سودهای بسیار بالایی را برای دشمنان یک کشور دربر دارد که این سود از هزینههای مهمات آنها بالاتر است. از این رو سودی که حاصل میآید، میتواند هزینههای جاری جنگ را پوشش دهد. اما در این میان نابودی میراث یک کشور، آخرین موضوعی است که به آن فکر میشود و آنطور که باید به صورت جدی مورد توجه قرار نمیگیرد.
طی سالهای اخیر برخی از کشورها همچون ایتالیا واحد پلیس ویژهای را برای حفاظت از آثار فرهنگی تشکیل دادهاند تا بتوانند از این طریق از قاچاق و غارت این آثار جلوگیری به عمل آورند.
البته باید یادآور شد که اخیرا دادگاه بینالمللی جنایی رم، جنایات رخ داده در جنگ که یکی از مهمترین آنها، هدفگذاری عمدی آثار تاریخی است، را مورد هدف قرار داده است. در واقع این نخستین بار است که یک دادگاه بینالمللی حقوق مدنی بر این اساس جنایات جنگی را تحت پیگرد قانونی قرار میدهد و این اقدام میتواند در حفظ میراث بسیار تاثیرگذار باشد.
از ویرانیهای بخش توسعه نمیتوان غافل ماند
در حقیقت امروزه تخریب میراث در دوره توسعه شهرها و روستاها آسیبهای بیشتری را نسبت به جنگ وارد میکند. این اتفاق هم از طریق پروژههای کلان مانند معادن، سدها، تاثیر تجمعی توسعه صنعتی و پروژهها در مقیاس کوچکتر مانند توسعه مسکن و گردشگری رخ میدهد.
یک نمونه بینالمللی برجسته این موضوع، سد ایلیسو در رودخانه دجله فوقانی در جنوب شرقی ترکیه است. این پروژه یک مخزن 300 کیلومتر مربعی ایجاد خواهد کرد که اسکان مجدد دهها هزار نفر از مردم را دچار اختلال کرده و 200 روستا را دپار مشکل خواهد کرد. این سد همچنین شهر تاریخی خارق العاده Hasankeyf را به زیر آب خواهد برد که بخشهایی از آن به 12000 سال پیش بر میگردد.
در استرالیا نیز به هنرهای سنگی در شبه جزیره غربی کشور مداوم آسیب وارد میشود که این آسیب نیز به دلیل توسعه زیرساختهای یک معدن اتفاق میافتد.
از این رو میتوان گفت، همه مردم جهان باید به آنچه در پیرامون میراث خود اتفاق می افتد توجه ویژهای داشته باشند. اگر این کار را انجام دهیم، میتوانیم به حفاظت از این آثار در بخش توسعه بپردازیم و غالبا از بیتوجهیها در این رابطه جلوگیری کنیم.
